บทนำ
 
     
          ตามกรอบรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ว่าด้วยการมีส่วนร่วมของ
ประชาชน และการบริหารราชการแบบมีส่วนร่วมกำหนดให้ส่วนราชการจะต้องจัดหาหรือสนับสนุน
กลไก ในการเปิด โอกาสให้ประชาชเข้ามามีส่วนร่วม ในการบริหารงานของภาครัฐมากขึ้น ดังความ
ในมาตรา 78 (5) ซึ่ง บัญญัติให้รัฐต้อง “ จัดระบบงานราชการและงานของรัฐอย่างอื่นเพื่อให้การ
จัดทำและ การให้บริการ สาธารณะเป็นไปอย่างรวดเร็ว มีประสิทธิภาพ โปร่งใส และตรวจสอบได้
โดยคำนึงถึงการมีส่วนร่วมของ ประชาชน” และในมาตรา 87 กำหนดให้รัฐต้องดำเนินการตามแนว
นโยบายด้าน การมีส่วนร่วม ประชาชน โดยต้องส่งเสริมให้ประชาชนมีส่วนร่วมในเรื่องต่างๆ อย่าง
ครบวงจรเริ่มตั้งแต่การกำหนด นโยบาย การตัดสินใจ จนถึงการติดตามตรวจสอบ

          กรมการขนส่งทางน้ำและพาณิชยนาวีเล็งเห็นถึงประโยชน์จากการดำเนินการตามแนวคิดการ
บริหารราชการแบบมีส่วนร่วม ตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการ
แผ่นดิน  (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2545 พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์การบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี
พ.ศ. 2546 และแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาระบบราชการไทย (พ.ศ. 2551 – พ.ศ. 2555) เพื่อให้การ
บริหารราชการแบบมีส่วนร่วมหรือราชการระบบเปิดเกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม และมีความต่อเนื่องและ
ยั่งยืนต่อไป
   
          ดังนั้น กรมการขนส่งทางน้ำและพาณิชยนาวีจึงกำหนดกรอบการประเมินผลการปฏิบัติราชการ
เกี่ยวกับการมีส่วนร่วมของประชาชนไว้ในคำรับรองการปฏิบัติราชการของกรมการขนส่งทางน้ำและ
พาณิชยนาวี มาตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2549 โดยเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมผ่าน
ช่องทางหรือกลไกในการให้ข้อมูลข่าวสารและรับฟังความคิดเห็น เพื่อให้กรมฯ ได้เรียนรู้การบริหาร
ราชการแบบมีส่วนร่วมหรือการบริหารราชการในระบบเปิดจากการปฏิบัติจริง และได้พัฒนาเพิ่มระดับ
การเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการทำงานร่วมกันกับภาครัฐมากขึ้น เพื่อกระตุ้นการ
ปรับเปลี่ยนสู่การบริหารราชการที่เปิดเผย โปร่งใส เน้นการมีส่วนร่วมของประชาชน และพัฒนาระบบ
ราชการเพื่อตอบสนองความต้องการและเพื่อประโยชน์สุขของประชาชนเป็นสำคัญ

          การมีส่วนร่วมของประชาชน หมายถึง กระบวนการที่ประชาชนและผู้ที่เกี่ยวข้องมีโอกาส ได้เข้า
ร่วมในการรับรู้ เรียนรู้ ทำความเข้าใจ ร่วมแสดงทัศนะ ร่วมเสนอปัญหา/ ประเด็นที่สำคัญที่เกี่ยวข้อง
ร่วมคิด แนวทาง ร่วมการแก้ไขปัญหา ร่วมในกระบวนการตัดสินใจ และร่วมกระบวนการพัฒนาในฐานะ
หุ้นส่วน การพัฒนา แบ่งออกได้เป็น 5 ระดับ คือ

      ระดับการให้ข้อมูล เป็นการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารซึ่งเป็นการสื่อสารทางเดียว แต่เป็นระดับ
ที่สำคัญ เพราะเป็นการเริ่มต้นที่ส่วนราชการเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามี ส่วนร่วมซึ่งจะนำไปสู่
กระบวนการอื่นๆ ต่อไป

      ระดับการปรึกษาหารือ เป็นการรับฟังความคิดเห็น โดยเปิดโอกาสให้ประชาชนแสดงความ
คิดเห็น บอกข้อปัญหา และข้อเสนอแนะต่างๆ กับส่วนราชการ

      ะดับการเข้ามาเกี่ยวข้อง เป็นการเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมหรือเกี่ยวข้องใน
กระบวนการกำหนดนโยบาย การวางแผนงาน/โครงการ การมีส่วนร่วมในระดับนี้ อาจดำเนินการในรูป
แบบคณะกรรมการที่มีตัวแทนภาคประชาชนเข้ามาร่วม

      ระดับการร่วมมือ เป็นการเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในบทบาทหรือฐานะหุ้นส่วน
หรือภาคีในการดำเนินกิจกรรมของหน่วยงานภาครัฐ

      ระดับการเสริมอำนาจประชาชน เป็นระดับสูงสุดของการมีส่วนร่วมของประชาชนซึ่งเป็นระดับ
ของการมอบอำนาจการตัดสินใจให้ประชาชนเป็นผู้กำหนด


       การวิเคราะห์ภารกิจหลักและยุทธศาสตร์ที่สำคัญที่เหมาะสมในการเปิดโอกาส
ให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็น และร่วมตรวจสอบผล
การปฏิบัติราชการใน ปี พ.ศ.
2552

จากการประชุมระดับผู้บริหารของกรมการขนส่งทางน้ำและพาณิชยนาวี ซึ่งได้วิเคราะห์และพิจารณา
ประเด็นยุทธศาสตร์ของกรมฯ จำนวน 4 ยุทธศาสตร์ อันประกอบด้วย
     
     
ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 1 การพัฒนาให้มีบริการโครงสร้างพื้นฐานการขนส่งทางน้ำในเชิง
ยุทธศาสตร์ในฐานะปัจจัยผลักดันใน การสร้างความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจและการสร้างความ
เข้มแข็งของพื้นที่ เพื่อเชื่อมโยงความ ต้องการขนส่งจากประเทศเพื่อนบ้านและระบบโลจิสติกส์
       ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 2 รักษามาตรฐานและพัฒนาคุณภาพบริการขนส่งทางน้ำเพื่อบรรเทา
ปัญหาด้านการจราจร และยกระดับคุณภาพชีวิต
        ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 3 มุ่งเน้นมาตรฐานความปลอดภัยในระบบการข นส่งทางน้ำและ
พัฒนาการผลิตบุคลากรด้านพาณิชย์นาวีสู่มาตรฐานสากล
       ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 4 การมุ่งพัฒนาระบบราชการให้มีประสิทธิภาพ

          ที่ประชุมได้มีมติเห็นชอบให้มุ่งเน้นการดำเนินการเพื่อยกระดับการความปลอดภัยในระบบการ
ขนส่ง ทางน้ำและพาณิชยนาวี เพื่อเพิ่มความเข้มงวดของระดับความปลอดภัย และสร้างการป้องกัน
อุบัติเหตุ ทางน้ำเชิงรุกขึ้น จึงมีความจำเป็นต้องดำเนินการรับฟังความคิดเห็นอันเป็นประโยชน์ที่อาจ
สะท้อน จากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ผู้ประกอบกิจการขนส่งทางน้ำ เพื่อนำไปสู่การพัฒนามาตรฐานความ
ปลอดภัยทางน้ำให้สูงขึ้น
     

          ดังนั้น กรมการขนส่งทางน้ำและพาณิชยนาวี จึงมีข้อสรุปให้นำประเด็นยุทธศาสตร์ ที่ 3 ซึ่งเป็น
ยุทธศาสตร์ด้านความปลอดภัย มาเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็น
และร่วมติดตามตรวจสอบผลการปฏิบัติราชการในปีงบประมาณ พ.ศ. 2552 โดยคัดเลือกประเด็น
การตรวจสอบและกำกับดูแลมาตรฐานยานพาหนะทางน้ำและอุปกรณ์ประจำเรือ เป็น
ประเด็นหลักในการเปิดโอกาสให้ภาคประชาชนและผู้มีส่วนได้เสียเข้ามาร่วมให้ความคิดเห็นและ
กำหนดนโยบาย แผนงาน และร่วมตรวจสอบการดำเนินงานของส่วนราชการในปี พ.ศ. 2552 นี้

กรอบแนวคิด

      จากการให้ความสำคัญในยุทธศาสตร์ที่ 3 ของกรมการขนส่งทางน้ำและพาณิชยนาวี ซึ่งเป็น
ยุทธศาสตร์ด้านความปลอดภัยในระบบการขนส่งทางน้ำ โดยมุ่งเน้นการพัฒนา ปรับปรุงกฎ
ระเบียบ ข้อบังคับที่เกี่ยวข้องกับมาตรฐานเรือ เพื่อนำไปสู่การ ตรวจสอบและกำกับดูแลมาตรฐาน
ยานพาหนะทางน้ำและอุปกรณ์ประจำเรือที่มีประสิทธิภาพ

      ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ได้มีความพยายามออกข้อกำหนด บทบัญญัติทางกฎหมาย เพื่อ
แก้ไขปัญหาให้แก่ประชาชนและเพื่อยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยของการขนส่งทางน้ำ
โดยหน่วยงานของภาครัฐเพียงฝ่ายเดียว ซึ่งปรากฎว่ายังไม่ประสบความสำเร็จในการใช้บังคับ
มากนัก สาเหตุประการหนึ่ง คือการที่รัฐไม่สามารถวิเคราะห์ปัญหาและข้อจำกัดให้ครอบคลุม
ทุกประเด็น เพื่อให้กฎหมายที่ออกมาใช้บังคับนั้นสามารถตอบสนองได้อย่างเหมาะสมกับข้อ
จำกัดและความต้องการของประชาชน ดังนั้น หากภาครัฐสามารถเปิดโอกาสรับฟังความคิดเห็น
และส่งเสริมการมีส่วนร่วมจากภาคประชาชน ผู้ประกอบการขนส่งทางน้ำอย่างเต็มที่ จะทำให้
ได้รับความคิดเห็นอันเป็นประโยชน์จากผู้มีส่วรร่วม เพื่อนำมาผสมผสานเข้ากับแนวทางการ
บริหารจัดการ เพื่อพัฒนามาตรฐานการออกข้อกำหนดภาครัฐ อันจะนำไปสู่กฎหมายที่ดีซึ่งมี
ีความครบถ้วนในทุกมิติ และสามารถหวังผลสัมฤทธิ์ของการใช้บังคับได้อย่างเต็มที่และมีประสิทธิภาพ

วัตถุประสงค

       เพื่อเปิดโอกาสให้ภาคประชาชนและกลุ่มผู้มีส่วนได้เสีย ( Stakeholder) เข้ามามีส่วนร่วม
ผ่านช่องทาง/กระบวนการ/วิธีการรับฟังความคิดเห็นต่างๆ ในการ ปรับปรุงกฎ ระเบียบ ข้อบังคับ
ที่เกี่ยวข้องกับมาตรฐานเรือ ตาม ประเด็นยุทธศาสตร์ ที่ 3 ของกรมการขนส่งทางน้ำและพาณิชยนาวี
       เพื่อรวบรวมผลความคิดเห็นที่ได้จากประชาชนและกลุ่มผู้มีส่วนได้เสีย ( Stakeholder)
มาใช้ประกอบการพัฒนาและปรับปรุง กฎ ระเบียบ ข้อบังคับที่เกี่ยวข้องกับมาตรฐานเรือ ของ
กรมการขนส่งทางน้ำและพาณิชยนาวีให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม
       เพื่อให้กรมการขนส่งทางน้ำและพาณิชยนาวี จะได้ปรับระบบการบริหารให้เป็นระบบการ
บริหารราชการแบบมีส่วนร่วมและฝังรากเป็นวัฒนธรรมการปฏิบัติงานของกรมฯ ต่อไป

แนวคิดและกลยุทธ์ในการดำเนินงาน

      กรมการขนส่งทางน้ำและพาณิชยนาวี มีแนวคิดในการเปิดโอกาสให้ภาคประชาชนที่มีส่วนได้
ส่วนเสียจากการกำหนดมาตรฐานทางยานพาหนะน้ำ ได้เข้ามาแสดงความคิดเห็น เพื่อนำไปใช
้ประกอบการพัฒนาข้อกำหนดมาตรฐานของกรมการขนส่งทางน้ำและพาณิชยนาวี โดยกำหนด
ระดับการมีส่วนร่วมของประชาชนไม่ต่ำกว่า ระดับการเข้ามาเกี่ยวข้อง ซึ่งจะจัดตั้งคณะทำงาน
ร่วมภาคประชาชน ซึ่งจะประชุมร่วมกันเพื่อกำหนดกรอบแนวทางการดำเนินงานและช่องทางการ
รับฟังความคิดเห็นที่เหมาะสม จากนั้นจะเปิดช่องทางรับฟังความคิดเห็น อาทิเช่น การจัดสัมมนา
เฉพาะกลุ่ม การจัดทำแบบสอบถาม การรับฟังความคิดเห็นผ่านเวปไซต์ ฯลฯ และเน้นการ
ประชาสัมพันธ์ให้ผู้มีส่วนได้เสียรับทราบและเข้าร่วมกิจกรรมอย่างทั่วถึง

เป้าหมาย/ผลสัมฤทธิ์

       ภาคประชาชนและกลุ่มผู้มีส่วนได้เสีย ได้เข้ามามีส่วนร่วมกำหนดแผนงานเพื่อการเปิดโอกาส
ของกรมการขนส่งทางน้ำและพาณิชยนาวี
       ภาคประชาชนและกลุ่มผู้มีส่วนได้เสีย ได้เข้ามามีส่วนร่วมแสดงความคิดเห็นผ่านช่องทาง/
กระบวนการ/วิธีการรับฟังความคิดเห็นต่างๆ ของกรมการขนส่งทางน้ำและพาณิชยนาวี ในเรื่อง
การปรับปรุง กฎ ระเบียบ ข้อบังคับที่เกี่ยวข้องกับมาตรฐานเรือ
       ผลความคิดเห็นและการเข้ามามีส่วนร่วมจากภาคประชาชนและกลุ่มผู้มีส่วนได้เสีย
( Stakeholder) ได้นำมาใช้เพื่อพัฒนาและปรับปรุง กฎ ระเบียบ ข้อบังคับที่เกี่ยวข้องกับ
มาตรฐานเรือ ตามยุทธศาสตร์ความปลอดภัยที่เกี่ยวข้องกับเรือของกรมการขนส่งทางน้ำ
และพาณิชยนาวีอย่างเป็นรูปธรรม

กลุ่มเป้าหมาย

     กลุ่มเป้าหมาย สำหรับยุทธศาสตร์ด้านความปลอดภัยที่เกี่ยวข้องกับมาตรฐานเรือ
ประกอบด้วยผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholder) ดังต่อไปนี้
      สมาคมเจ้าของเรือไทยเป็นตัวแทนจากภาคส่วนผู้ประกอบการขนส่งทางน้ำ
ประกอบด้วยบริษัทเรือต่าง ๆ
     
สมาคมเรือไทยเป็นตัวแทนจากภาคส่วนผู้ประกอบการขนส่งทางน้ำ มีองค์ประกอบ
หลักจากผู้ประกอบกิจการเรือโดยสาร เรือท่องเที่ยว และเรือภัตตาคาร  
     
สมาคมนักเรียนเก่าเดินเรือพาณิชย์ เป็นตัวแทนจากภาคส่วนผู้ทำการในเรือ
     
สมาคมต่อเรือและซ่อมเรือไทย เป็นตัวแทนจากภาคส่วนผู้ประกอบการต่อเรือ
และซ่อมเรือ อู่ต่อเรือต่างๆ  
     
สมาคมเจ้าของเรือและตัวแทนเรือกรุงเทพ เป็นตัวแทนจากภาคส่วนผู้ประกอบการ
ขนส่งทางน้ำ และผู้ประกอบกิจการพาณิชยนาวี เช่น Ship Agent, Freight Forwarder  
     
สมาคมเรือลำเลียง เป็นตัวแทนจากภาคส่วนผู้ประกอบการเรือลำเลียง
     
ผู้ใช้บริการทางเรือ เป็นตัวแทนจากภาคส่วนผู้ใช้บริการขนส่ง ผู้โดยสาร

ตัวชี้วัดความสำเร็จ

      มีเอกสาร/ หนังสือ แต่งตั้งคณะที่ปรึกษาภาคประชาชน / คณะทำงานภาคประชาชน
จำนวนอย่างน้อย 1 คณะ
      มีช่องทาง/กระบวนการ/วิธีการรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนและกลุ่มผู้มีส่วนได้เสีย
( Stakeholder) ในประเด็น การปรับปรุง แก้ไข กฎข้อบังคับสำหรับการตรวจเรือ อย่างน้อย
จำนวน 3 ช่องทาง
      ร้อยละของการดำเนินการตามแผนปฏิบัติการ ที่กำหนด 100 %
      รายงานสรุปผลการดำเนินงานตามแผนปฏิบัติการฯ จำนวน 1 ฉบับ

วิธีการ/แนวทางการติดตามประเมินผล

       ให้ส่วนราชการที่รับผิดชอบโครงการ ได้แก่ สำนักมาตรฐานเรือ ดำเนินการรายงาน
ผลความคืบหน้าของการดำเนินการตามแนวทางที่กำหนดไว้ในแผนงาน/โครงการ/แผน
ปฏิบัติการฯ ต่อคณะทำงานเพื่อดำเนินการตามตัวชี้วัดที่ 5 ระดับความสำเร็จในการเปิด
โอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็น และร่วมติดตามตรวจสอบผล
การปฏิบัติราชการเพื่อรับผิดชอบดำเนินการให้บรรลุผลสัมฤทธิ์ตามคำรับรองการปฏิบัติ
ราชการประจำปี 2552 ทั้งนี้ให้รายงานผลความคืบหน้าการปฏิบัติงาน ในเดือน มิ.ย. 2552
และ กย. 2552 เพื่อนำเสนอต่อผู้บริหารของส่วนราชการ และประชาสัมพันธ์ให้ประชาชน
และ กลุ่ม ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ( Stakeholder) ที่เกี่ยวข้องรับทราบต่อไป
      ผู้รับผิดชอบดำเนินการ สำนักมาตรฐานเรือ กรมการขนส่งทางน้ำและพาณิชยนาวี
       ผู้ติดตามผลการดำเนินการ คณะทำงานเพื่อดำเนินการตามตัวชี้วัดที่ 5 ระดับความ
สำเร็จในการเปิด โอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็น และร่วม
ติดตามตรวจสอบผลการปฏิบัติราชการ

 
 
  หน้าแรก
  รายละเอียดโครงการ
  การดำเนินงาน
ภาพกิจกรรม
  ดาวน์โหลดร่างกฎหมาย
   ร่วมแสดงความคิดเห็น
   หน่วยงานเครือข่าย
   กรมการขนส่งทางน้ำฯ